ANPR camera’s en privacy

Wie geniet er niet van het gemak: na het afrekenen van je parkeerkaartje, stap je in je auto, rijd je richting de uitgang, en zonder dat je je raampje hoeft te laten zakken, gaat de slagboom omhoog en kun je de parkeergarage verlaten.Dit is mogelijk dankzij een techniek die we ANPR noemen: Automatic Number Plate Recognition. Met deze techniek kunnen kentekenplaten door middel van optische tekenherkenning gelezen worden. In parkeergarages worden deze kentekens uitsluitend gebruikt voor betalingsregistratie.

Gemeentes

Steeds meer gemeentes plaatsen deze ANPR camera’s voor allerhande toepassingen. Actueel zijn de camera’s die geplaatst worden in het kader van handhaving van milieuzones. Het kabinet heeft onlangs (april 2019) bekend gemaakt dat vanaf 1 januari 2020 dieselauto’s ouder dan 15 of 20 jaar kunnen worden geweerd in bepaalde gebieden. Een aantal gemeenten voeren deze controles al uit. Naast het kenteken worden de locatie, de datum en tijdstip van de overtreding vastgelegd. De werkwijze komt overeen met het door camera’s vastleggen van overtredingen zoals door een rood verkeerslicht rijden of trajectcontroles.

Function Creep

Kentekenplaten kunnen echter ook worden vergeleken met referentielijsten waarin kentekens staan waarmee iets aan de hand is, zoals bij het opsporen van onverzekerde, gesignaleerde of gestolen voertuigen. Maar ook openstaande boetes, belastingschulden of verdachten die worden gezocht in het kader van opsporingsonderzoeken kunnen op deze manier worden gefilterd. ANPR wordt dan ingezet voor doelen waarvoor het oorspronkelijk niet bedoeld was: ‘function creep’ wordt dat genoemd. Function creep kan leiden tot inbreuk op privacy.

Kentekenplaatherkenning is een ding, gezichtsherkenning is gelukkig nog een hele stap verder. Gezichtsherkenning maakt het namelijk mogelijk personen (in plaats van voertuigen) te identificeren en informatie over hun verplaatsingen en dagelijkse leven te achterhalen. Het gaat dan niet alleen om autobestuurders, maar ook om andere weggebruikers zoals fietsers of voetgangers, omdat ook zij uit camerabeelden kunnen worden geïdentificeerd.

Gezichtsherkenning via hoogtechnologische ANPR-camera’s wordt niet op grote schaal toegepast, hoewel sommige organisaties gezichtsherkenning of andere vormen van biometrie al wel inzetten voor identificatie bij toegangscontrole.

Privacy

De Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) regelt de verwerking van biometrische persoonsgegevens. Zo bepaalt de AVG dat de verwerking van biometrische persoonsgegevens een verwerking van bijzondere persoonsgegevens is. Volgens de AVG is het verwerken van biometrische gegevens om iemand te identificeren in beginsel verboden.

Wat de kentekenplaatherkenning betreft, zouden alleen van voertuigen die in overtreding zijn beelden bewaard mogen blijven om de privacy te waarborgen. Als alle kentekens worden gescand en bewaard wordt elke weggebruiker beschouwd als een potentiële wetsovertreder. De politie mag alleen gegevens bewaren als een gescand kenteken wordt herkend. Steeds meer belanghebbers doen echter aanspraak op alle gegevens: Rijkswaterstaat, de provincies, gemeentes, politie. Daarnaast is de bewaartermijn een punt van discussie.

Per 1 januari 2019 mogen kentekens van alle langsrijdende auto’s vier weken worden opgeslagen. Deze nieuwe manier van werken heeft grote gevolgen voor de privacy. Daarom introduceerde Minister Grapperhaus van Justitie en Veiligheid een aantal beperkingen. Zo mag de kentekendatabase alleen worden geraadpleegd bij concrete verdenking van een misdrijf en na toestemming van de officier van justitie. Ook moet de locatie relevant zijn voor opsporing. Hiervoor heeft de politie een cameraplan opgesteld. Die andere stap, maatschappelijk gebruik van identificatie via gezichtsherkenning, zal voorlopig echt een no-go-zone blijven.

Onze professionals zijn op de hoogte van deze regelingen en adviseren u desgewenst graag.